Πώς να Παίρνω Πιο Σωστές Αποφάσεις

Η λήψη αποφάσεων είναι ένα αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας που διαπερνά το φάσμα ολόκληρης της καθημερινότητάς μας, από τις πολύ μικρές, φαινομενικά ασήμαντες αποφάσεις, όπως το τι θα φάμε για πρωινό, πού θα πάμε, έως τις μεγαλύτερες, σαφώς καθοριστικότερες, όπως η επιλογή επαγγελματικής σταδιοδρομίας ή συντρόφου ζωής, ή φίλων κοκ.

Είναι αλήθεια ότι κάθε απόφαση που παίρνουμε (ή δεν παίρνουμε!) επηρεάζει τη ζωή μας με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο. Σύμφωνα δε με μια θεωρία της κβαντικής φυσικής, σε μία υπεραπλουστευμένη μορφή,  κάθε επιλογή που δεν κάναμε, κάθε απόφαση που δεν πήραμε δηλαδή, στην πραγματικότητα είναι ένα παράλληλο σύμπαν που συμβαίνει και εκτυλίσσεται κάπου αλλού.

Τι μας Εμποδίζει από το να Πάρουμε μία Απόφαση;

Πολλοί άνθρωποι όταν έρθει η ώρα να πάρουν μια απόφαση, σημαντική γι’ αυτούς ή και όχι, δυσκολεύονται και διστάζουν, μη ξέροντας τι να αποφασίσουν. Αυτός ο δισταγμός μπορεί να αποδοθεί σε διάφορους γνωστικούς, συναισθηματικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Ο εντοπισμός αυτών των παραγόντων μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε γιατί η λήψη αποφάσεων μπορεί να είναι τόσο δύσκολη αλλά και τι μπορούμε να κάνουμε για να γίνει λίγο πιο εύκολη.

Η ψυχολογική έρευνα υπογραμμίζει διάφορους βασικούς λόγους πίσω από τον δισταγμό στην λήψη αποφάσεων, όπως ο φόβος να γίνει η λάθος επιλογή—ένα φαινόμενο που συχνά μπορεί να γίνει τόσο έντονο ώστε να καταλήξει σε φοβία. Η φοβία, σε αντίθεση με τον φόβο που μπορεί να έχει προστατευτικό χαρακτήρα, είναι ένας υπερβολικά παράλογος φόβος που δεν ανταποκρίνεται στο ερέθισμα που τον προκαλεί και επιφέρει μη διαχειρίσιμα συναισθήματα άγχους που μπορεί να βιωθούν ακόμη και σωματικά π.χ. κρίσεις πανικού. Είτε, λοιπόν, πρόκειται για φόβο ή φοβία, συνήθως εδράζεται σε παρελθοντικές εμπειρίες, όπου κακές επιλογές ή αρνητικά αποτελέσματα ενδέχεται να έχουν αφήσει ένα διαρκές αποτύπωμα.

Επιπλέον, η τελειομανία και η κοινωνική πίεση παίζουν καθοριστικό ρόλο. Οι άνθρωποι που είναι τελειομανείς, μέχρι την τελευταία στιγμή ψάχνουν να βρουν και να διορθώσουν τυχόν ψεγάδια, στην εν λόγω περίπτωση, τυχόν λάθη που έκαναν κατά τη διαδικασία λήψης της απόφασης με αποτέλεσμα να νιώθουν έντονη αβεβαιότητα για την επιλογή τους. Από την άλλη, η υπερβολική πίεση από τις προσδοκίες των άλλων, επίσης μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα αβεβαιότητας. Συχνά, όταν καλούμαστε να λάβουμε μία απόφαση δε σκεφτόμαστε μόνο εμάς αλλά και τη γνώμη και την αντίδραση των άλλων. Να σπουδάσω στην Καλών Τεχνών επειδή αγαπώ τη ζωγραφική; Αλλά αν το κάνω τι θα πει ο μπαμπάς μου που έχει έτοιμο δικηγορικό γραφείο και στρωμένη δουλειά; Τετριμμένο παράδειγμα, αλλά δηλωτικό της πίεσης που μπορεί να νιώθει κανείς όταν καλείται να λάβει μία απόφαση.

Επιπλέον, το παράδοξο της επιλογής (paradox of choice), μια έννοια που εισήγαγε ο ψυχολόγος Barry Schwartz, υποστηρίζει ότι η ύπαρξη πάρα πολλών επιλογών μπορεί να οδηγήσει σε κατακλυσμιαίο άγχος και ένα αίσθημα παράλυσης και ανημποριάς. Ενώ η ύπαρξη επιλογών συχνά θεωρείται ευεργετική, η συντριπτική φύση της πληθώρας αυτών, στην πραγματικότητα αποτελεί τροχοπέδη, κάνοντάς το πιο δύσκολο να καταλήξουμε σε μια απόφαση.

Γνωστική Ανισορροπία και Συναισθηματική Σύγκρουση

Ένας άλλος βασικός ψυχολογικός παράγοντας είναι η γνωστική ανισορροπία—η δυσφορία που βιώνουμε όταν έχουμε αντικρουόμενες πεποιθήσεις, αξίες ή στάσεις. Όταν αντιμετωπίζουμε μια δύσκολη απόφαση, μπορεί να αισθανόμαστε διχασμένοι μεταξύ επιλογών που ευθυγραμμίζονται με διαφορετικές πτυχές του εαυτού μας, της ταυτότητάς μας ή των κοινωνικών μας ρόλων. Στο παράδειγμα που προαναφέραμε, η θέληση μας να ακολουθήσουμε το όνειρό μας να γίνουμε ζωγράφοι ευθυγραμμίζεται και εξυπηρετεί το κομμάτι του εαυτού μας που είναι βαθιά καλλιτεχνικό αλλά και επικυρώνει την αυτοαξία μας, ωστόσο, δεν επικυρώνει τον ρόλο μας ως καλός γιος ή καλή κόρη, εφόσον γνωρίζουμε ότι αυτή η απόφαση θα απογοητεύσει τον πατέρα μας.

Αυτή η εσωτερική σύγκρουση προκαλεί στρες και μπορεί να οδηγήσει σε δισταγμό. Έχει αποδειχθεί ότι οι άνθρωποι συχνά βιώνουν αυξημένα επίπεδα άγχους όταν αναγκάζονται να πάρουν αποφάσεις που αμφισβητούν την αίσθηση του εαυτού τους. Μελέτες στην κοινωνική ψυχολογία έχουν διερευνήσει πώς οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν αυτές τις συγκρούσεις, συχνά κάνοντας την επιλογή που τους επιτρέπει να αποφύγουν τη γνωστική ανισορροπία, ακόμα κι αν αυτό οδηγεί σε λιγότερο καλά αποτελέσματα για αυτούς.

Κατανόηση των Διλημμάτων: Μια Νευροψυχολογική Σκοπιά

Από νευροψυχολογική σκοπιά, η δυσκολία στην λήψη αποφάσεων, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζουμε ένα δίλημμα, μπορεί να εντοπιστεί στον τρόπο που ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τη σύγκρουση. Ένα δίλημμα προκύπτει όταν ένα άτομο αντιμετωπίζει δύο ή περισσότερες εξίσου ισχυρές επιλογές, δημιουργώντας μια κατάσταση όπου κάθε επιλογή φαίνεται να έχει τα δικά της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Αυτός ο τύπος σύγκρουσης ενεργοποιεί τον προμετωπιαίο φλοιό, την περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη λογική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων. Ωστόσο, τα διλήμματα ενεργοποιούν επίσης το μεταιχμιακό σύστημα, το οποίο ελέγχει τα συναισθήματα και τις παρορμήσεις. Αυτή η διπλή ενεργοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική σύγκρουση, καθώς η λογική σκέψη συχνά συγκρούεται με τις συναισθηματικές αντιδράσεις, κάνοντας τη λήψη απόφασης ακόμη πιο δύσκολη.

Ένα γνωστό πείραμα στη νευροψυχολογία, το Ιowa Gambling Task, που αναπτύχθηκε από τον νευροεπιστήμονα Antonio Damasio, ρίχνει φως στο πώς ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τη λήψη αποφάσεων. Στο πείραμα αυτό, οι συμμετέχοντες έπρεπε να επιλέξουν από τέσσερις στοίβες με κάρτες, δύο από τις οποίες είχαν μεγάλα κέρδη αλλά και μεγαλύτερες ζημιές, ενώ οι άλλες δύο είχαν μικρότερα κέρδη, αλλά λιγότερες ζημιές. Οι άνθρωποι με βλάβες στον προμετωπιαίο φλοιό δυσκολεύονταν να προχωρήσουν σε μακροπρόθεσμες συμφέρουσες επιλογές, επειδή η συναισθηματική τους αντίδραση, η οποία θα έπρεπε να τους ειδοποιήσει για τις αρνητικές συνέπειες, δεν ήταν αρκετά ισχυρή. Το πείραμα έδειξε ότι η ικανότητα για λογική σκέψη, σε συνδυασμό με συναισθηματική επεξεργασία, είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων.

Παρομοίως, το πρόβλημα του τραμ (trolley problem), ένα γνωστό ηθικό δίλημμα, διερευνά πώς οι ηθικές αποφάσεις ενεργοποιούν διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Στο δίλημμα αυτό, οι συμμετέχοντες καλούνται να επιλέξουν αν θα αλλάξουν την πορεία ενός τραμ, οδηγώντας το σε μία τροχιά όπου θα σκοτωθούν πέντε άνθρωποι, ή θα αφήσουν το τραμ να συνεχίσει στην αρχική του πορεία και να σκοτώσει έναν άνθρωπο. Εδώ, το ηθικό δίλημμα προκαλεί ενεργοποίηση του προσαγωγίου κεντρικής αύλακας (anterior cingulate cortex), περιοχής του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην επίλυση συγκρούσεων, καθώς οι συμμετέχοντες αναγκάζονται να συνδυάσουν ηθικές εκτιμήσεις με συναισθηματικές αντιδράσεις. Αυτό δείχνει πώς οι ηθικές αποφάσεις συνδυάζουν λογική σκέψη με συναισθηματική επεξεργασία για την επίλυση ηθικών συγκρούσεων.

Η Υπερφόρτωση Επιλογών στον Σύγχρονο Κόσμο

Στον σύγχρονο κόσμο, η λήψη αποφάσεων έχει γίνει ολοένα και πιο περίπλοκη λόγω του τεράστιου αριθμού επιλογών που έχουμε διαθέσιμες. Από την επιλογή επαγγελματικής πορείας, μέχρι ποιο προϊόν θα αγοράσουμε ή ακόμα και ποιο εστιατόριο θα επισκεφθούμε, βομβαρδιζόμαστε συνεχώς με επιλογές. Οι ψυχολόγοι Sheena Iyengar και Mark Lepper μελέτησαν αυτό το φαινόμενο και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όταν οι άνθρωποι έχουν πάρα πολλές επιλογές, είναι λιγότερο πιθανό να πάρουν μια απόφαση, ένα φαινόμενο γνωστό ως choice overload effect. Επιπλέον, όταν τελικά πάρουν μια απόφαση, συχνά βιώνουν χαμηλότερη ικανοποίηση με την τελική τους επιλογή, καθώς ο τεράστιος αριθμός εναλλακτικών προκαλεί δεύτερες σκέψεις και αμφιβολίες.

Αυτό το φαινόμενο είναι εμφανές σε πολλούς τομείς της ζωής. Για παράδειγμα, οι πλατφόρμες αγορών στο διαδίκτυο προσφέρουν χιλιάδες επιλογές προϊόντων. Οι αγοραστές μπορεί να περιηγούνται για ώρες, χωρίς να κάνουν τελικά κάποια αγορά, κατακλυσμένοι από τις πολλές εναλλακτικές. Στα κοινωνικά δίκτυα, οι άνθρωποι εκτίθενται σε πολλούς διαφορετικούς τρόπους ζωής και εμπειρίες, γεγονός που καθιστά δύσκολο να αισθανθούν σίγουροι για τις δικές τους επιλογές. Η πίεση να “επιλέξουμε σωστά” μπορεί να οδηγήσει σε δισταγμό, αβεβαιότητα και αναβλητικότητα.

Ποια Απόφαση Είναι Τελικά η Σωστή; Τι μας Λέει το NLP;

Ωστόσο, προκειμένου να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις, πρέπει πρώτα να αποσαφηνίσουμε τι είναι μία σωστή απόφαση και τι μία λανθασμένη. Μια σωστή απόφαση είναι αυτή που εναρμονίζεται με το σύνολο της ύπαρξής μας – τις αξίες, τα συναισθήματα, τη λογική και το μακροπρόθεσμο όραμά μας. Ευθυγραμμίζεται με το ολιστικό σχέδιο της ζωής μας, που σημαίνει ότι όχι μόνο μας ωφελεί στο παρόν, αλλά υποστηρίζει και τη μελλοντική μας ανάπτυξη και ευημερία. Μια λάθος απόφαση, από την άλλη πλευρά, είναι αυτή που λαμβάνεται με βάση παραμέτρους όπως φόβος, παρόρμηση ή εξωτερική πίεση, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπός της στη ζωή μας.

Η ιδέα αυτή ευθυγραμμίζεται με μία από τις βασικές αρχές του Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού (NLP) – ότι η κάθε επιλογή ή απόφαση ή ενέργεια που κάνουμε συνδεεται και είναι υπόλογη σε μία πρόθεση που εξυπηρετείται και συνήθως αφορά ανάγκες, προτεραιότητες, αξίες, προσωπικές φιλοδοξίες.  Για παράδειγμα,  το γεγονός ότι κάνω μια κίνηση να πιάσω ένα ποτήρι και να πιώ νερό συνδέεται με την ανάγκη να ξεδιψάσω.

Σύμφωνα με το NLP, οι αποφάσεις μας δεν αποτελούν μεμονωμένες αντιδράσεις σε εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά ευθυγραμμίζονται με βαθύτερους στόχους της ζωής μας, διασφαλίζοντας ότι κινούμαστε προς την κατεύθυνση της προσωπικής μας ολοκλήρωσης και επιτυχίας. Αυτό ευρύτερα σημαίνει ότι οι επιλογές μας  – είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι  – συνδέονται με με ολόκληρη τη δομή της ζωής μας και τις προσωπικές μας φιλοδοξίες.

Ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός (NLP) είναι ένα διεπιστημονικό σύστημα με που διερευνά πώς οι σκέψεις, η γλώσσα και η συμπεριφορά μας διαμορφώνουν τις εμπειρίες μας. Σύμφωνα με το NLP, με την κατανόηση και την αναδιάρθρωση των νοητικών και συναισθηματικών μας προτύπων, μπορούμε να βελτιώσουμε την επικοινωνία μας, την αυτογνωσία μας και την ικανότητά μας να κάνουμε αποτελεσματικές επιλογές.

Στον πυρήνα του, το NLP μελετά τη σύνδεση μεταξύ των νευρολογικών διεργασιών (neuro), της γλώσσας (linguistic) ως μέσο απόδοσης νοημάτων  και των μαθημένων προτύπων συμπεριφοράς (programming). Τροποποιώντας τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε (inner game) μπορούμε να μεταμορφώσουμε τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε ενεργούμε και παίρνουμε αποφάσεις (outer game).

Η επιτυχής λήψη αποφάσεων δεν αφορά μόνο τη λογική, αλλά και την κατανόηση και την ευθυγράμμιση με τα υποσυνείδητα μοτίβα, τις συναισθηματικές αντιδράσεις και τις εσωτερικές αναπαραστάσεις μας. Μαθαίνοντας να αναπτύσσουμε μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με τους στόχους μας, να αναγνωρίζουμε για ποιο λόγο κάνουμε κάτι,  όπως και πώς να αναπλαισιώνουμε καταστάσεις και να αλλάζουμε περιοριστικές πεποιθήσεις που επιδρούν στις αποφάσεις μας, μπορούμε να κάνουμε επιλογές που δεν είναι μόνο λογικές αλλά και βαθιά ικανοποιητικές για εμάς.

Λήψη Αποφάσεων με Τεχνικές του NLP

1. Parts Integration

• Όπως προαναφέραμε, η λήψη αποφάσεων κάποιες φορές μπορεί να περιλαμβάνει εσωτερική σύγκρουση, όπου ένα κομμάτι μας επιθυμεί ένα πράγμα, ενώ ένα άλλο αντιστέκεται σε αυτό. Η συγκεκριμένη τεχνική βοηθά στην ενσωμάτωση αντικρουόμενων επιθυμιών σε βαθύτερες δομές προτεραιοτήτων που θα βοηθήσουν να επιλύσουμε τη σύγκρουση.

Πώς το χρησιμοποιούμε:

• Προσδιορίζουμε τις αντικρουόμενες επιλογές
• Αναλογιζόμαστε τι εξυπηρετεί η κάθε επιλογή – τι θέλει να πετύχει; Συχνά, ακόμα και η επιλογή που μοιάζει να μας κρατάει πίσω εξυπηρετεί μια βαθύτερη ανάγκη (π.χ., προστασία από ρίσκο).
• Προσπαθούμε να σκεφτούμε τι προτεραιότητες υπηρετούνται, αν υπάρχει κοινό έδαφος ή να τις ιεραρχήσουμε με βαθμό σπουδαιότητας με στόχο να εξετάσουμε όλες τις πιθανές διαδρομές μέσα από τις οποίες μπορεί να εξυπηρετηθεί η ανάγκη ή προτεραιότητα ή άξια ως τη βάση της απόφασης.

Η τεχνική αυτή επιτρέπει αποφάσεις που εκλαμβάνονται με τρόπο ολοκληρωμένο συνυπολογίζοντας και συνειδητοποιώντας βαθύτερες παραμέτρους που συντελούν στον καθορισμό τους και κατ’ επέκταση στην αποκατάσταση της συναισθηματικής ισορροπίας, μειώνοντας τους δισταγμούς και τις τύψεις.

2. Chunking ή Hierarchy of Ideas – Σημασιολογικά δίκτυα

Ενας τρόπος με τον οποίο  οργανώνεται και αποθηκεύεται η γνώση στον εγκέφαλο μας λαμβάνει τη μορφή σημασιολογικών δικτύων. Με απλά λόγια πρόκειται για δομές όπου κομμάτια πληροφορίας και έννοιες συγκεντρώνονται, ιεραρχούνται και κατηγοριοποιούνται σε δίκτυο μέσα από το οποίο μπορούμε και συγκρατούμε καλύτερα και να συγκροτούμε τη σκέψη μας. Για παράδειγμα αν πάρουμε τη λέξη «πρωινό» αυτό μπορεί να αποτελείται από μικρότερα κομμάτια όπως, δημητριακά χυμό, γάλα, αυγά. Παράλλληλα το πρωινό βοηθά διότι δίνει ενέργεια μες τη μέρα με σκοπό να ανταπεξέλθω, πράγμα που συντείνει και την καλή  φυσική κατάσταση. H τεχνική chunking up and down του NLP μας βοηθά να δώσουμε διάφορες οπτικές στην απόφαση και να σκεφτούμε πώς να προχωρήσουμε.

Chunking Down (Σπάμε την απόφαση σε μικρότερα κομμάτια)

Όταν καλούμαστε να λάβουμε μια απόφαση, το μέγεθος και η πολυπλοκότητά της μπορεί να σπάσει σε μικρότερα κομμάτια και να αλλάξει τον τρόπο που την αντιλαμβανόμαστε. eπηρεάσουν το πώς την αντιλαμβανόμαστε. Ετσι ενώ εκ πρώτης φαίνεται υπερβολικά μεγάλη και τρομακτική, το σπάσιμο σε μικρότερα κομμάτια μπορεί να την αποσυμφορήσει ή να μοιάζει ασήμαντη ή μη ικανοποιητική.

Αν μια απόφαση φαίνεται υπερβολικά μεγάλη ή περίπλοκη, τη χωρίζουμε σε μικρότερα βήματα. Για παράδειγμα έστω ότι θέλουμε να ξεκινήσω ένα δικό μου επαγγεματικό εγχείρημα. Αυτό είναι κάτι πολύ μεγάλο και πιθανώς αγχωτικό οπότε, σπάμε την απόφαση σε μικρά βήματα:

• Να σκεφτώ τι πραγματικά θέλω να κάνω
• Να ερευνήσω πώς αυτό που θα κάνω θα προκόψει, θα είναι βιώσιμο
• Να σχεδιάσω τα βήματα υλοποίησης

Chunking Up (Δίνουμε στην απόφαση νόημα )

Η διαδικασία του Chunking Up μας βοηθά να τεκμηριώσουμε εσωτερικά την απόφαση, κάνοντάς την πιο συνειδητή και κατανοητή. Το βάσανο και η ανασφάλεια που νιώθουν πολλοί άνθρωποι όταν παίρνουν αποφάσεις, συχνά προκύπτει από το ότι δεν έχουν εκτιμήσει επαρκώς το «για ποιο λόγο» πίσω από τις επιλογές τους. Όταν δεν έχουμε αυτή τη συνειδητοποίηση, μπορεί να ρίχνουμε την ευθύνη για την απόφαση στις εξωτερικές συνθήκες ή να δικαιολογούμε τις επιλογές μας ως «αναγκαίες» ή «επιβεβλημένες». Με αυτόν τον τρόπο, παραχωρούμε ουσιαστικά τη δύναμη της βούλησής μας.

Μέσω αυτής της τεχνικής, δημιουργούμε μια πιο σαφή εικόνα του τι πραγματικά μας κινητοποιεί και πώς οι μικρές μας αποφάσεις συνδέονται με τις μεγαλύτερες προτεραιότητες της ζωής μας.

Παράδειγμα: Αναρωτιόμαστε αν θέλουμε να μάθουμε μια ξένη γλώσσα. Μπορούμε να δούμε μία τέτοια απόφαση ως κομμάτι ενός μεγαλύτερου πλάνου:

• Θα μπορούσε να μας ανοίξει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες;
• Μπορεί να βελτιώσει την ικανότητά μας στην επικοινωνία;
• Μπορεί να μας βοηθήσει να ταξιδεύουμε πιο εύκολα και να γνωρίζουμε νέες κουλτούρες;

3. Πολλαπλές Ερωτήσεις – Τεχνική Well-Formed Decisions Questions

Μία από τις σημαντικές τεχνικές στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο NLP είναι η χρήση συγκεκριμένων ερωτήσεων που, όπως και το Chunking που προαναφέραμε, μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα το «γιατί» πίσω από τις αποφάσεις μας και να διασφαλίσουμε ότι η απόφασή μας είναι συμβατή με τις ανάγκες, τις αξίες και τους στόχους μας. Αυτή η τεχνική μας επιτρέπει να «περάσουμε» την απόφασή μας μέσα από ένα κόσκινο, για να βεβαιωθούμε ότι είναι η σωστή επιλογή και να αποτρέψουμε τις αμφιβολίεςπου μπορεί να προκύψουν.

Ακολουθούν μερικές σημαντικές ερωτήσεις που μπορούν να βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων:

1. Ποιος είναι ο σκοπός πίσω από την απόφαση;

Τι επιδιώκω να πετύχω με αυτή την απόφαση; Τι αποσκοπεί πραγματικά η ενέργειά μου;

2. Πώς αλλιώς θα με επηρεάσει η απόφαση;

Ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτής της απόφασης; Ποια τα οφέλη και ποιοι οι κίνδυνοι; (Η έννοια της οικολογίας στην απόφαση: Ποιες είναι οι συνέπειες για μένα, για τους άλλους και για το περιβάλλον μου;)

3. Τι περνά από το χέρι μου να κάνω εγώ;

Ποιες ενέργειες είναι υπό τον έλεγχό μου; Ποιες είναι οι δυνατότητες που έχω να δράσω;

4. Τι δεν περνά από το χέρι μου;

Υπάρχουν παράγοντες ή συνθήκες που είναι εκτός του ελέγχου μου και πρέπει να αποδεχτώ;

5. Μπορεί κάποιος άλλος να βοηθήσει;

Μπορώ να ζητήσω βοήθεια από κάποιον άλλον; Τι μπορώ να κάνω για να τον πείσω ή να τον ενθαρρύνω να με υποστηρίξει;

6. Τι κάνω σε περίπτωση που δεν μπορώ να επηρεάσω την κατάσταση;

Αν δεν μπορώ να κάνω τίποτα περισσότερο, ποια είναι η στάση που θα με βοηθήσει να αποδεχτώ την κατάσταση; Σε αυτή την περίπτωση, πώς μπορώ να συνυπολογίσω τους βαθύτερους λόγους που με οδηγούν στην αποδοχή;

Αυτή η διαδικασία, όταν επαναλαμβάνεται σε κάθε στάδιο της απόφασης, βοηθά στην ενίσχυση της εσωτερικής βεβαιότητας και αποτρέπει τις εξωτερικές αμφισβητήσεις από το να μας αποδιοργανώσουν. Όταν συνειδητοποιούμε το πλήρες πλαίσιο πίσω από τις αποφάσεις μας, μπορούμε να «στεγανοποιήσουμε» τη σκέψη μας από εσωτερικές ή εξωτερικές αντιφάσεις και να διασφαλίσουμε ότι οι επιλογές μας είναι πραγματικά δικές μας και όχι αποτέλεσμα εξωτερικών πιέσεων ή αναγκών.

Επιπλέον, η διαδικασία αυτή μας βοηθά να εξετάσουμε τυχόν συμβιβασμούς ή πιέσεις που μπορεί να νιώθουμε στην καθημερινότητά μας, όπως η σκέψη «αναγκάστηκα να το κάνω» ή «δεν είχα άλλη επιλογή». Με την τεχνική των πολλαπλών ερωτήσεων, μπορούμε να αναγνωρίσουμε τέτοιες σκέψεις και να τις αμφισβητήσουμε, βοηθώντας μας να ξεκαθαρίσουμε το «γιατί» πίσω από τις επιλογές μας και να προχωρήσουμε με σιγουριά.

Η λήψη αποφάσεων είναι μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες στη ζωή μας. Κάθε επιλογή που κάνουμε διαμορφώνει το μέλλον μας, είτε πρόκειται για μικρές καθημερινές αποφάσεις είτε για μεγάλες αλλαγές ζωής. Συχνά, οι ανασφάλειες, οι φόβοι και οι εσωτερικές συγκρούσεις μας κρατούν πίσω, αλλά με τις σωστές τεχνικές, μπορούμε να αποκτήσουμε σαφήνεια, σιγουριά και έλεγχο στις επιλογές μας.

Εάν κι εσείς θέλετε να καλλιεργήσετε τις δεξιότητες λήψης αποφάσεων, υπάρχουν διάφορες επιλογές μέσα από τα προγράμματα σε βάθος σπουδής και πιστοποίησης NLP University Practitioner  ή μέσα από εξειδικευμένα workshops που στοχεύουν στο να αποκτήσετε ξεκάθαρη σκέψη και αυτοπεποίθηση στις αποφάσεις σας, σε κάθε πλαίσιο είτε επαγγελματικό, είτε στην καθημερινότητα, είτε στις σχέσεις με άλλους, είτε στην σχέση με τον εαυτό σας να ξεπεράσετε φόβους, αναβλητικότητα και εσωτερικές συγκρούσεις αλλά και να δημιουργήσετε ένα μέλλον που ευθυγραμμίζεται με τις πραγματικές σας επιθυμίες, ανάγκες προτεραιότητες αξιες.