Doomscrolling: Γιατί Δεν Μπορούμε Να Σταματήσουμε Να Διαβάζουμε Αρνητικές Ειδήσεις;

Πώς η ανάγκη μας να ενημερωνόμαστε μπορεί να μετατραπεί σε έναν φαύλο κύκλο άγχους και πώς μπορούμε να αναπτύξουμε μια πιο συνειδητή σχέση με την ψηφιακή πληροφορία.

Αισθάνεστε κι εσείς ότι, τον τελευταίο καιρό, ακούμε σχεδόν αποκλειστικά αρνητικές ειδήσεις; Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, η ελληνική τηλεόραση και τα διαδικτυακά μέσα κατακλύζονται από ειδήσεις για θανάτους, δολοφονίες, γυναικοκτονίες και περιστατικά βίας. Και αν προσθέσουμε στην εξίσωση τις διεθνείς κρίσεις, τους πολέμους και την αβεβαιότητα που επικρατεί σε πολλά σημεία του κόσμου, η καθημερινή μας έκθεση σε δυσάρεστες ειδήσεις γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Είναι, όμως, τα αρνητικά γεγονότα περισσότερα σήμερα ή απλώς μαθαίνουμε περισσότερα γι’ αυτά, χάρη στην ταχύτητα και την αδιάκοπη ροή της πληροφορίας στο διαδίκτυο; Πρόκειται για ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί με βεβαιότητα. Το διαδίκτυο, πάντως, έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ενημερωνόμαστε, επιτρέποντάς μας να παρακολουθούμε μια είδηση σχεδόν τη στιγμή που συμβαίνει και να επιστρέφουμε σε αυτήν ξανά και ξανά μέσα από διαφορετικές πηγές.

Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι βέβαιο: ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με μεγάλο όγκο αρνητικού περιεχομένου, είτε το επιλέγουμε συνειδητά είτε όχι. Τι συμβαίνει, όμως, όταν δεν περιοριζόμαστε στην ενημέρωση, αλλά συνεχίζουμε να αναζητούμε περισσότερες και περισσότερες πληροφορίες, ακόμη κι όταν αυτές αρχίζουν να μας επιβαρύνουν ψυχολογικά;

Αυτή η συμπεριφορά είναι γνωστή ως doomscrolling και περιγράφει την επίμονη κατανάλωση κυρίως αρνητικών ή ανησυχητικών πληροφοριών στο διαδίκτυο, ακόμη κι όταν η συνεχής αναζήτησή τους αρχίζει να επηρεάζει αρνητικά τη διάθεσή μας.

Γιατί, όμως, συνεχίζουμε να αναζητούμε και να καταναλώνουμε περιεχόμενο που μας προκαλεί άγχος; Και, κυρίως, πώς μπορούμε να αλλάξουμε αυτή τη συνήθεια;

Τι Είναι Το Doomscrolling Και Γιατί Μας Επηρεάζει;

Το doomscrolling δεν πρέπει να συγχέεται με την απλή ενημέρωση γύρω από ένα αρνητικό γεγονός, η οποία είναι σε μεγάλο βαθμό φυσιολογική, αν λάβουμε υπόψη την έμφυτη περιέργεια που διακατέχει τους ανθρώπους. Η διαφορά έγκειται στη συνεχή και επαναλαμβανόμενη αναζήτηση αρνητικών πληροφοριών, ακόμη κι όταν έχουμε ήδη ενημερωθεί επαρκώς και δεν υπάρχουν ουσιαστικά νέα δεδομένα.

Με άλλα λόγια, συνεχίζουμε να αναζητούμε, να διαβάζουμε και να αναλύουμε το ίδιο θέμα, προσπαθώντας να αντλήσουμε κάτι περισσότερο, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πλέον κάποια νέα πληροφορία που να μπορεί να μας προσφέρει.

Μπορεί να ξεκινήσει από την επιθυμία να κατανοήσουμε καλύτερα τις συνθήκες γύρω από μια διεθνή κρίση, μια φυσική καταστροφή ή ένα κοινωνικό γεγονός. Σταδιακά, όμως, η ενημέρωση μετατρέπεται σε μια συνεχή αναζήτηση που δεν προσφέρει απαραίτητα ούτε μεγαλύτερη κατανόηση γύρω από το εν λόγω γεγονός, ούτε αίσθηση ασφάλειας.

Για να εξηγήσουμε αυτό το μοτίβο, χρειάζεται να εξετάσουμε ορισμένους βασικούς μηχανισμούς της ανθρώπινης ψυχολογίας.

1. Η μεροληψία προς τις αρνητικές πληροφορίες

Η προκατάληψη αρνητικότητας (negativity bias) πρόκειται για μία γνωστική προκατάληψη που περιγράφει την τάση μας να δίνουμε συχνά μεγαλύτερη προσοχή και βαρύτητα στις αρνητικές πληροφορίες σε σύγκριση με τις θετικές.

Από εξελικτική σκοπιά, η αυξημένη ευαισθησία σε πιθανούς κινδύνους μπορούσε να εξυπηρετεί την επιβίωση. Η αναγνώριση μιας απειλής απαιτούσε άμεση προσοχή, καθώς η παράβλεψή της μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες.

Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, ωστόσο, η πρόσβαση σε αρνητικές ειδήσεις είναι σχεδόν απεριόριστη. Κάθε είδηση μπορεί να μας οδηγήσει σε μια άλλη, ενεργοποιώντας ξανά την προσοχή μας.

2. Μειωμένη ανοχή στην αβεβαιότητα

Ένας ακόμη μηχανισμός είναι η δυσανεξία στην αβεβαιότητα (intolerance of uncertainty), δηλαδή η δυσκολία να διαχειριστούμε καταστάσεις στις οποίες δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί.

Όταν παρακολουθούμε μια κρίση ή μια απρόβλεπτη εξέλιξη, μπορεί να αισθανόμαστε ότι χρειαζόμαστε περισσότερες πληροφορίες για να κατανοήσουμε καλύτερα την κατάσταση και να προετοιμαστούμε για κάθε ενδεχόμενο.

Η συνεχής ενημέρωση μπορεί τότε να λειτουργεί ως προσπάθεια ανάκτησης του ελέγχου. Ωστόσο, η νέα πληροφορία δεν εξαλείφει πάντοτε την αβεβαιότητα. Συχνά δημιουργεί νέα ερωτήματα και μας οδηγεί σε ακόμη περισσότερες αναζητήσεις.

3. Η θεωρία της ενίσχυσης της συμπεριφοράς

Το doomscrolling μπορεί να εξηγηθεί και μέσα από τις αρχές της μάθησης και της ενίσχυσης της συμπεριφοράς. Συγκεκριμένα, μπορεί να συνδέεται με έναν μηχανισμό που στην ψυχολογία ονομάζεται αρνητική ενίσχυση.

Ας δούμε ένα παράδειγμα. Διαβάζουμε μια είδηση για μια βίαιη επίθεση και η πρώτη μας σκέψη είναι: «Κι αν συνέβαινε σε εμένα; Κι αν πρόκειται για μια τυχαία επίθεση και θα μπορούσα να βρεθώ κι εγώ σε μια αντίστοιχη κατάσταση;». Η είδηση μας προκαλεί ανησυχία και νιώθουμε την ανάγκη να μάθουμε περισσότερα για το περιστατικό. Αναζητάμε επιπλέον πληροφορίες και τελικά διαβάζουμε ότι ο δράστης γνώριζε το θύμα. Για λίγο, αισθανόμαστε ανακούφιση: «Εντάξει, δεν ήταν μια εντελώς τυχαία επίθεση, άρα ίσως είναι λιγότερο πιθανό να μου συμβεί κάτι αντίστοιχο». Ωστόσο, λίγο αργότερα, μια νέα σκέψη έρχεται να αντικαταστήσει την προηγούμενη: «Κι αν κάποιος που γνωρίζω αντιδράσει απρόβλεπτα; Μπορώ πραγματικά να είμαι σίγουρος ότι δεν κινδυνεύω;».

Έτσι, αντί η αναζήτηση πληροφοριών να βάλει τέλος στην ανησυχία, δημιουργεί νέα ερωτήματα που μας οδηγούν σε ακόμη περισσότερη αναζήτηση. Κάθε νέα πληροφορία μπορεί να προσφέρει μια στιγμιαία αίσθηση ανακούφισης, χωρίς όμως να εξαλείφει πλήρως την αβεβαιότητα.

Εδώ βρίσκεται ο μηχανισμός της αρνητικής ενίσχυσης: όταν μια συμπεριφορά μάς προσφέρει προσωρινή ανακούφιση από ένα δυσάρεστο συναίσθημα, είναι πιθανότερο να την επαναλάβουμε στο μέλλον. Αυτό δεν σημαίνει ότι η συμπεριφορά είναι ωφέλιμη μακροπρόθεσμα, και πάλι όμως ενισχύεται επειδή μας ανακουφίζει στιγμιαία.

Έτσι, μπορεί να δημιουργηθεί ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος:

Ανησυχία → αναζήτηση πληροφοριών → προσωρινή ανακούφιση → νέα ανησυχία → ακόμη περισσότερη αναζήτηση.

Παράλληλα, χαρακτηριστικά των ψηφιακών πλατφορμών, όπως το ατελείωτο scrolling και οι αυτόματες προτάσεις σχετικού περιεχομένου, διευκολύνουν τη συνέχιση αυτής της συμπεριφοράς. Καθώς δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για το πότε πρέπει να σταματήσουμε, μπορεί να συνεχίζουμε να διαβάζουμε τη μία είδηση μετά την άλλη, χωρίς να συνειδητοποιούμε πόσο χρόνο έχουμε ήδη αφιερώσει ή πόσο έχει επηρεαστεί η διάθεσή μας.

Τι Δείχνουν Οι Επιστημονικές Έρευνες;

Η έρευνα για το doomscrolling είναι σχετικά νέα, αλλά πλέον υπάρχουν δεδομένα που επιτρέπουν μια πιο συστηματική εξέταση της σχέσης του με την ψυχική υγεία.

Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση των Li και Yin, που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Psychology τον Σεπτέμβριο του 2026, εξέτασε 44 μελέτες. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το doomscrolling συσχετιζόταν με περισσότερο άγχος, περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και μεγαλύτερη ψυχολογική δυσφορία. Παράλληλα, συνδεόταν με χαμηλότερη ψυχολογική ευεξία και ικανοποίηση από τη ζωή.

Είναι, ωστόσο, σημαντικό να ερμηνεύουμε αυτά τα ευρήματα με προσοχή. Οι ερευνητές επισήμαναν ότι οι μελέτες παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. Επομένως, δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι το doomscrolling προκαλεί από μόνο του άγχος ή κατάθλιψη. Είναι πιθανό, για παράδειγμα, άνθρωποι που ήδη βιώνουν αυξημένο άγχος να αναζητούν συχνότερα αρνητικές πληροφορίες.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν, πάντως, τη σημασία του να εξετάζουμε όχι μόνο πόσο χρόνο περνάμε στο διαδίκτυο, αλλά και πώς αισθανόμαστε κατά τη χρήση του και αν μπορούμε να σταματήσουμε όταν και όποτε το επιθυμούμε.

Πώς Μπορεί Να Βοηθήσει Το NLP Στην Αλλαγή Της Συνήθειας Του Doomscrolling;

Ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός (Neuro–Linguistic Programming – NLP) είναι μια προσέγγιση προσωπικής ανάπτυξης και επικοινωνίας που εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις εμπειρίες μας, χρησιμοποιούμε τη γλώσσα και διαμορφώνουμε μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς. Στο πλαίσιο του doomscrolling, η προσέγγιση αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί ως αφετηρία για την αναγνώριση αυτόματων αντιδράσεων και τη διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων διαχείρισης των σκέψεων και των συναισθημάτων μας.

Το ζητούμενο δεν είναι να αδιαφορούμε για όσα συμβαίνουν γύρω μας, αλλά να αναγνωρίσουμε πότε η ενημέρωση εξυπηρετεί μια πραγματική ανάγκη και πότε μετατρέπεται σε επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά που τροφοδοτεί την ανησυχία μας.

1. Αναγνώριση των αυτόματων μοτίβων σκέψης

Η βάση του συστήματος του NLP είναι το modeling που αναφέρεται στη διαδικασία μελέτης του τρόπου με τον οποίο κάποιος σκέφτεται, επικοινωνεί και ενεργεί, με στόχο να κατανοήσουμε τα μοτίβα που συνδέονται με ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Αντίστοιχα, το self-modeling εστιάζει στην παρατήρηση και κατανόηση των δικών μας μοτίβων σκέψης, συναισθημάτων και συμπεριφοράς.

Στην περίπτωση του doomscrolling, ένα πρώτο βήμα είναι να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει μέσα μας τη στιγμή που αισθανόμαστε την ανάγκη να ανοίξουμε ξανά το κινητό ή την τηλεόραση. Εδώ μπορεί να αξιοποιηθεί το self-modeling, ως μια διαδικασία αυτοπαρατήρησης μέσα από την οποία αναγνωρίζουμε και χαρτογραφούμε τα μοτίβα σκέψης, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές μας.

Για παράδειγμα, μπορεί να σκεφτόμαστε «Πρέπει να μάθω τι συνέβη», «Κι αν έχει προκύψει κάτι χειρότερο;» ή «Αν δεν ενημερωθώ, δεν θα είμαι προετοιμασμένος». Παράλληλα, μπορούμε να παρατηρήσουμε τι πυροδοτεί αυτές τις σκέψεις, πώς αισθανόμαστε όταν εμφανίζονται και τι κάνουμε ως αντίδραση. Ανοίγουμε αμέσως το κινητό; Αναζητούμε την ίδια είδηση σε διαφορετικές πηγές;

Χαρτογραφώντας αυτόν τον κύκλο, μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις συνδέσεις ανάμεσα στα ερεθίσματα, στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις αντιδράσεις μας. Στόχος δεν είναι να κρίνουμε τον εαυτό μας, αλλά να κατανοήσουμε καλύτερα το πώς πράττουμε και να εντοπίσουμε τα σημεία στα οποία μπορούμε να κάνουμε μια διαφορετική επιλογή.

2.Επαναπλαισίωση: Μια διαφορετική οπτική

Η αναπλαισίωση (reframing) είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται στο NLP για να εξετάζουμε μια εμπειρία ή μια κατάσταση από διαφορετική οπτική γωνία.

Για παράδειγμα, η σκέψη «Πρέπει να διαβάζω συνεχώς τις ειδήσεις για να είμαι ασφαλής» μπορεί να αντικατασταθεί από μια πιο ισορροπημένη διατύπωση: «Μπορώ να βρώ και να ενημερώνομαι από αξιόπιστες πηγές, χωρίς να χρειάζεται να παρακολουθώ όλες τις εξελίξεις σε πραγματικό χρόνο».

Η δεύτερη διατύπωση δεν αρνείται την πραγματικότητα ούτε υποβαθμίζει τη σημασία της ενημέρωσης. Αντίθετα, μας βοηθά να διακρίνουμε την ουσιαστική πληροφόρηση από την επαναλαμβανόμενη αναζήτηση που δεν μας προσφέρει κάτι νέο.

Στόχος δεν είναι η αντικατάσταση μίας “αρνητικής” σκέψης με μια “θετική”, αλλά να εξετάσουμε αν ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε μια κατάσταση μάς βοηθά να ανταποκριθούμε αποτελεσματικά σε αυτήν.

3. Διακοπή της αυτόματης αντίδρασης

Στο NLP, οι στοχευμένες ερωτήσεις αποτελούν σημαντικό εργαλείο διερεύνησης του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε μια κατάσταση, ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας και επιλέγουμε πώς θα αντιδράσουμε. Μέσα από κατάλληλες ερωτήσεις, μπορούμε να εξετάσουμε τις παραδοχές που θεωρούμε δεδομένες, να αναγνωρίσουμε τις σκέψεις που επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας και να αναζητήσουμε εναλλακτικές οπτικές.

Επιπλέον, οι κατάλληλες ερωτήσεις μάς δίνουν τον απαραίτητο χώρο και χρόνο να επεξεργαστούμε μια κατάσταση με μεγαλύτερη ψυχραιμία, δημιουργώντας μια παύση ανάμεσα στο ερέθισμα και την αντίδρασή μας. Έτσι, αντί να ενεργούμε παρορμητικά, μπορούμε να αξιολογήσουμε τις επιλογές μας και να αποφασίσουμε συνειδητά πώς θέλουμε να ανταποκριθούμε.

Στην περίπτωση του doomscrolling, οι ερωτήσεις μπορούν να μας βοηθήσουν να διακόψουμε για λίγο την αυτόματη αντίδραση και να κατανοήσουμε τι πραγματικά βρίσκεται πίσω από την ανάγκη μας να συνεχίσουμε την αναζήτηση πληροφοριών.

Για παράδειγμα, πριν ανοίξουμε ξανά το κινητό, μπορούμε να θέσουμε στον εαυτό μας τις εξής ερωτήσεις:

• Τι με έκανε να θέλω να ενημερωθώ αυτή τη στιγμή;
• Τι περιμένω να πετύχω αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες;
• Τι στοιχεία έχω ότι χρειάζομαι πραγματικά περισσότερη ενημέρωση;
• Πώς αισθάνομαι αφού διαβάσω ακόμη μία είδηση;
• Ποια άλλη επιλογή έχω αυτή τη στιγμή;

Η αλλαγή ξεκινά όταν σταματάμε να λειτουργούμε αποκλειστικά αυτόματα και αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε αν η επόμενη κίνησή μας εξυπηρετεί πραγματικά αυτό που χρειαζόμαστε.

4. Δημιουργία νέων συνηθειών

Στο NLP, το anchoring (αγκύρωση) είναι μια τεχνική μέσω της οποίας συνδέουμε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα με μια συναισθηματική ή νοητική κατάσταση, ώστε το ερέθισμα να μπορεί να λειτουργήσει ως αυτοματισμός υπενθύμισης αυτής της κατάστασης σε μια μελλοντική στιγμή.

Το ερέθισμα αυτό, γνωστό ως anchor,( άγκυρα)  μπορεί να είναι μια κίνηση, μια λέξη, ένας ήχος ή μια συγκεκριμένη σωματική αίσθηση. Η διαδικασία περιλαμβάνει συνήθως την ανάκληση ή την ενεργοποίηση μιας επιθυμητής κατάστασης, όπως η ηρεμία ή η αυτοπεποίθηση, και τη σύνδεσή της με ένα συγκεκριμένο ερέθισμα. Στη συνέχεια, επαναλαμβάνουμε αυτή τη σύνδεση, με την προσδοκία ότι το ίδιο ερέθισμα θα μπορεί να μας βοηθήσει να ανακαλέσουμε ευκολότερα την επιθυμητή κατάσταση.

Πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί αυτό στο doomscrolling; Ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να αντιδρούμε με μεγαλύτερη ψυχραιμία κάθε φορά που αισθανόμαστε την παρόρμηση να συνεχίσουμε να διαβάζουμε αρνητικές ειδήσεις. Μπορούμε να επιλέξουμε ως anchor μια συγκεκριμένη κίνηση, όπως να ακουμπάμε απαλά τον καρπό μας ή να παίρνουμε μία βαθιά αναπνοή. Σε μια στιγμή που αισθανόμαστε ήδη ήρεμοι, μπορούμε να εστιάσουμε σε αυτή την αίσθηση ηρεμίας και να συνδυάσουμε συνειδητά την κίνηση με την ανάκλησή της. Επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία, επιχειρούμε να δημιουργήσουμε έναν συσχετισμό ανάμεσα στην κίνηση και στην επιθυμητή συναισθηματική κατάσταση.

Αργότερα, όταν αντιληφθούμε ότι αρχίζουμε να σκρολάρουμε μηχανικά, μπορούμε να επαναλάβουμε την ίδια κίνηση ως υπενθύμιση να κάνουμε μια παύση και να παρατηρήσουμε τι αισθανόμαστε πριν αποφασίσουμε αν θέλουμε να συνεχίσουμε.

Είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε ότι η δημιουργία μιάς άγκυρας (anchor) δεν εγγυάται ότι στοχεύοντας σε μία επιθυμητή συναισθηματική κατάσταση , θα διακόψει αυτόματα μια συνήθεια ως δια μαγείας. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί ως προσωπικό βοήθημα που μας προτρέπει σε αυτοπαρατήρηση.

Από Την Αυτόματη Αντίδραση Στη Συνειδητή Επιλογή

Δεν μπορούμε πάντοτε να ελέγξουμε τις πληροφορίες που φτάνουν σε εμάς, μπορούμε όμως να αναπτύξουμε μεγαλύτερη επίγνωση του τρόπου με τον οποίο ανταποκρινόμαστε σε αυτές.

Η αναγνώριση των αυτόματων σκέψεων, η εξέταση εναλλακτικών οπτικών και η σταδιακή αλλαγή των καθημερινών συνηθειών μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για μια πιο συνειδητή σχέση με την ενημέρωση.

Ο στόχος δεν είναι να απομακρυνθούμε από την πραγματικότητα ή να αδιαφορήσουμε για όσα συμβαίνουν στον κόσμο. Είναι να μπορούμε να ενημερωνόμαστε χωρίς να αισθανόμαστε ότι πρέπει να παρακολουθούμε κάθε εξέλιξη, κάθε στιγμή.

Γιατί η ουσιαστική αλλαγή δεν βρίσκεται στο να ελέγχουμε τα πάντα γύρω μας, αλλά στο να αναγνωρίζουμε ποιες επιλογές έχουμε απέναντι σε όσα δεν μπορούμε να ελέγξουμε.

Αν θέλετε κι εσείς να κατανοήσετε καλύτερα τα μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς σας και να αναπτύξετε νέους τρόπους επικοινωνίας και διαχείρισης των καθημερινών προκλήσεων, το πρόγραμμα NLP University Practitioner μπορεί να αποτελέσει το επόμενο βήμα στο ταξίδι της προσωπικής σας ανάπτυξης.

Μέσα από την εκπαίδευση στο NLP, θα έχετε την ευκαιρία να γνωρίσετε τεχνικές και εργαλεία που εστιάζουν στην επικοινωνία, στην αυτοπαρατήρηση και στην αναγνώριση περιοριστικών μοτίβων, με στόχο να διευρύνετε τις επιλογές σας και να προσεγγίζετε τις καθημερινές καταστάσεις με μεγαλύτερη επίγνωση.

Αλεξάνδρα Ευθυμιάδου PhD
Ψυχολογία & Neuro-Lingusitics
Ιδρύτρια nlpgreece®
Affiliated with NLP University, Santa Cruz, California