Αυτοσεβασμός, αυτοεκτίμηση και NLP

O αυτοσεβασμός και η αυτοεκτίμηση αποτελούν σημαντικά στοιχεία της συναισθηματικής υγείας και προσωπικής ανάπτυξης. Αποτελούν έννοιες συχνά αλληλένδετες που παίζουν θεμελιώδη ρόλο στον τρόπο που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, αλληλεπιδρούν με τους άλλους και αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της ζωής. Χωρίς έναν ισχυρό αίσθημα σεβασμού και εκτίμησης απέναντι στον εαυτό μας, είναι δύσκολο να καλλιεργήσουμε υγιείς σχέσεις με τους άλλους ή να πετύχουμε τους προσωπικούς μας στόχους.

Πολλές φορές, όμως, τα άτομα παρεξηγούν το να θέτουν τις ανάγκες τους και την ευημερία τους ως προτεραιότητα, θεωρώντας το εγωιστικό. Αυτή η πεποίθηση τους εμποδίζει να κάνουν τα απαραίτητα βήματα για την προσωπική τους ανάπτυξη. Το να δίνουμε προτεραιότητα στον εαυτό μας δεν είναι εγωισμός, αλλά μια πράξη αυτοαγάπης που μας επιτρέπει να φροντίσουμε να σεβόμαστε και να εκτιμούμε τον εαυτό μας, και να μπορούμε να προσφέρουμε στους άλλους, ενώ παράλληλα να στηρίζουμε και να πετυχαίνουμε τους στόχους μας.

Σε αυτό το άρθρο θα εξετάσουμε τη σημασία του αυτοσεβασμού και της αυτοεκτίμησης, αναλύοντας διάφορες ψυχολογικές θεωρίες γύρω από αυτές τις έννοιες και διερευνώντας τον ρόλο του Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού (NLP) στην ενίσχυση της εικόνας του εαυτού και στην καλλιέργεια υγιέστερων αντιλήψεων γύρω από το εαυτό.

Κατανόηση των Δύο Εννοιών

Αυτοσεβασμός

Ο αυτοσεβασμός αναφέρεται, όπως λέει η λέξη, στον σεβασμό που τρέφει το άτομο για τον εαυτό του. Χαρακτηρίζεται από την αναγνώριση της εγγενούς αξίας του ατόμου και την αντιμετώπισή του με αξιοπρέπεια. Είναι απαραίτητος για τη θέσπιση ορίων, την εξασφάλιση της προσωπικής ακεραιότητας και τη μη αποδοχή κακής μεταχείρισης από τους άλλους. Αφορά στην κατανόηση ότι αξίζουμε καλοσύνη, δικαιοσύνη και σεβασμό. Τα άτομα με υψηλό αυτοσεβασμό προτιμούν συνήθως να θέτουν τις ανάγκες τους και την ευημερία τους σε προτεραιότητα, γνωρίζοντας ότι αξίζουν να εισπράττουν την καλή συμπεριφορά και σεβασμό των άλλων.

Αυτοεκτίμηση

Η αυτοεκτίμηση είναι η ικανότητα του ατόμου να εντοπίζει και να εκτιμά τα θετικά του χαρακτηριστικά, τα επιτεύγματα και τις προσπάθειές του. Περιλαμβάνει την αναγνώριση των δυνάμεων και των ταλέντων του, καθώς και της προόδου που έχει κάνει στη ζωή. Η αυτοεκτίμηση καλλιεργεί ένα αίσθημα ευγνωμοσύνης. Παίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, στη μείωση της αρνητικής αυτοκριτικής και στην παροχή κινήτρων. Σε αντίθεση με την αποδοχή του εαυτού, η οποία αφορά κυρίως στο να αγκαλιάζουμε τις ατέλειές μας, η αυτοεκτίμηση έχει να κάνει περισσότερο με το να είναι κάποιος υπερήφανος για τα μοναδικά χαρακτηριστικά του και όσα έχει καταφέρει.

Οι Θεωρίες Γύρω από τις Δύο Αυτές Έννοιες

1. Η Ιεραρχία Αναγκών του Maslow

Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής ψυχολογίας, ο Abraham Maslow με την Ιεραρχία των Αναγκών προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στο επίκεντρο της θεωρίας βρίσκεται η παραδοχή ότι τα άτομα κινητοποιούνται από μια σειρά αναγκών, οι οποίες πρέπει να ικανοποιηθούν με συγκεκριμένη σειρά. Η αυτοεκτίμηση και ο αυτοσεβασμός συνδέονται στενά με τα ανώτερα επίπεδα της πυραμίδας του Maslow, συγκεκριμένα με τις ανάγκες εκτίμησης (esteem needs) και την αυτοπραγμάτωση (self-actualization).

Στο επίπεδο των αναγκών εκτίμησης, τα άτομα επιδιώκουν τον σεβασμό από τους άλλους και προσπαθούν να νιώσουν ικανά και άξια να λάβουν αγάπη, καθώς και να έχουν αυτοπεποίθηση. Η αυτοεκτίμηση και ο αυτοσεβασμός είναι θεμελιώδεις σε αυτό το στάδιο, καθώς συμβάλλουν στην αίσθηση του ίδιου του ατόμου ότι αξίζει. Το ανώτερο επίπεδο της πυραμίδας του Maslow, η αυτοπραγμάτωση, αντιπροσωπεύει την επίτευξη του πλήρους προσωπικού δυναμικού και την ικανότητα εκτίμησης του εαυτού για την προσωπική ανάπτυξη, τα επιτεύγματα και τις συνεισφορές του στο γενικό καλό.

2. Η Ανθρωπιστική Θεωρία

Ο Carl Rogers, επίσης ένας από τους πρωτοπόρους της ανθρωπιστικής ψυχολογίας, τόνισε τη σημασία της αυτοεκτίμησης και του αυτοσεβασμού στη θεωρία του. Σύμφωνα με τον Rogers, τα άτομα είναι καθοδηγούμενα από την επιθυμία για αυτοαποδοχή και αυτοεκτίμηση. Πρότεινε ότι η έννοια της άνευ όρων θετικής εκτίμησης (unconditional positive regard) είναι απαραίτητη για την υγιή ανάπτυξη. Αυτή η εκτίμηση αφορά στην αντιμετώπιση του εαυτού μας με συμπόνια και αποδοχή, ανεξαρτήτως των φαινομενικών ατελειών ή λαθών του.

Κατά τον Rogers, η αυτοεκτίμηση και ο αυτοσεβασμός προκύπτουν όταν υπάρχει συγχρονισμός μεταξύ του ιδανικού εαυτού (ποιος θέλω να είμαι) και του πραγματικού εαυτού (ποιος είμαι στην πραγματικότητα). Αν υπάρχει σημαντική απόσταση ή σύγκρουση μεταξύ αυτών των δύο, μπορεί να αναδυθούν συναισθήματα ανεπάρκειας.

3. Η Θεωρία Αυτοκαθορισμού (Self-Determination Theory – SDT)

Η Θεωρία Αυτοκαθορισμού (Self-Determination Theory – SDT), που αναπτύχθηκε από τους ψυχολόγους Edward Deci και Richard Ryan, επικεντρώνεται στην ανθρώπινη κινητοποίηση και το πώς τα άτομα επιτυγχάνουν ψυχική ανάπτυξη. Η θεωρία προτείνει ότι η εσωτερική παρακίνηση (intrinsic motivation), που καθοδηγείται από την αυτονομία, τη συνάφεια και την επιτυχία είναι θεμελιώδης για την ευημερία.

Η αυτονομία αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να κάνει επιλογές που αντανακλούν τις αξίες και τις επιθυμίες του. Η επιτυχία σχετίζεται με την αίσθηση της ικανότητας και της επίτευξης, ενώ η συνάφεια αφορά την αίσθηση σύνδεσης με τους άλλους. Όταν τα άτομα νιώθουν ότι είναι ικανά να πετύχουν, να κάνουν επιλογές που ευθυγραμμίζονται με τις αξίες τους και να ανήκουν κάπου, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν ισχυρή αίσθηση αυτοεκτίμησης και αυτοσεβασμού. Ωστόσο, υπάρχει μια κυκλική αλληλεπίδραση. Όχι μόνο η ικανοποίηση αυτών των τριών βασικών αναγκών ενισχύει την αυτοεκτίμηση και τον αυτοσεβασμό, αλλά και όταν το άτομο έχει ανεπτυγμένη αίσθηση της αυτοαξίας του, οι ανάγκες αυτές εκπληρώνονται πιο εύκολα.

Τι Είναι το NLP

Ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός (NLP) είναι μια διεπιστημονική προσέγγιση που εστιάζει στον τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και αντίληψης του κόσμου από τους ανθρώπους. Εξετάζει τα πρότυπα ανθρώπινης συμπεριφοράς και αντίληψης, μελετώντας πώς τα άτομα επεξεργάζονται και ανταποκρίνονται σε εξωτερικά ερεθίσματα. Το NLP είναι μοναδικό, καθώς δεν επικεντρώνεται στο αν κάτι είναι σωστό ή λάθος με την παραδοσιακή έννοια, αλλά στο πώς σχηματίζονται οι συμπεριφορές και τα πρότυπα και πώς αυτά παράγουν αποτελέσματα. Η ιδέα πίσω από το NLP είναι ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος “αλγόριθμος” πίσω από την ανθρώπινη συμπεριφορά, που αποκαλύπτει γιατί κάποιος πετυχαίνει ή όχι, κατανοώντας τα δομικά στοιχεία αυτών των αποτελεσμάτων.

Τα Τρία Κύρια Στοιχεία του NLP:

• Νευρο – Ο όρος αυτός αναφέρεται στο νευρολογικό σύστημα και στο πώς επεξεργαζόμαστε τις πληροφορίες μέσω των αισθήσεών μας. Περιλαμβάνει τον ρόλο του εγκεφάλου στην εισροή των εξωτερικών ερεθισμάτων και στη διαμόρφωση εσωτερικών εμπειριών βασισμένων σε αυτά. Κάθε άτομο φιλτράρει τις πληροφορίες με μοναδικό τρόπο μέσω αυτών των αισθήσεων, δημιουργώντας υποκειμενικές ερμηνείες της πραγματικότητας.
• Γλωσσικός – Στο NLP, η γλώσσα εκτείνεται πέρα από τις λέξεις και περιλαμβάνει όλες τις μορφές έκφρασης, λεκτικές και μη, όπως η φυσιολογία του σώματος, οι κινήσεις και οι μικροσκοπικές εκφράσεις. Παίζει κρίσιμο ρόλο στο πώς αποδίδουμε νόημα στις εμπειρίες μας και στο πώς επικοινωνούμε αυτά τα νοήματα στους άλλους. Η γλώσσα όχι μόνο αντανακλά τις εσωτερικές μας σκέψεις, αλλά επηρεάζει και τη συμπεριφορά μας και τις αλληλεπιδράσεις μας με τον κόσμο.
• Προγραμματισμός – Αναφέρεται στα πρότυπα ή μοτίβα λειτουργίας (“προγράμματα” ) που αναπτύσσουμε για να ελιχθούμε και να ανταποκριθούμε στο περιβάλλον μας. Αυτά τα πρότυπα σχηματίζονται από την αλληλεπίδραση των όρων νεύρο και γλώσσα που σηματοδοτεί τον μετασχηματισμό της πληροφορίας που προσλαμβάνουμε από το περιβάλλον σε νοηματοδότηση και αντίληψη του τι συμβαίνει. Αντίστοιχα, ο τρόπος αυτός με τον οποίο κωδικοποιούμε και αντιλαμβανόμαστε καθορίζει πώς συμπεριφερόμαστε σε ορισμένες καταστάσεις. Ουσιαστικά, ο προγραμματισμός αναφέρεται στα συμπεριφορικά μας πρότυπα και στο πώς αυτά μαθαίνονται και εκτελούνται.

Το NLP αποτελεί εργαλείο για την χαρτογράφηση των νοητικών διαδικασιών που οδηγούν σε συγκεκριμένες συμπεριφορές. Επιτρέπει στα άτομα να εντοπίσουν τα πρότυπα σκέψης τους και παρέχει μεθόδους για τον επαναπροσδιορισμό ή τη βελτίωσή τους. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του NLP είναι η έμφαση στην ενδυνάμωση των ανθρώπων για την ενίσχυση του προσωπικού τους δυναμικού. Αποκτώντας μια βαθύτερη κατανόηση του τρόπου που σκεφτόμαστε, παίρνουμε αποφάσεις και ανταποκρινόμαστε σε προκλήσεις, μπορούμε να επεκτείνουμε τη σκέψη μας και να ανοίξουμε νέες δυνατότητες στο πώς προσεγγίζουμε καταστάσεις.

Το NLP βασίζεται στην έννοια της νευροπλαστικότητας, σύμφωνα με την οποία ο εγκέφαλος έχει μια εκπληκτική ικανότητα να μαθαίνει, να προσαρμόζεται και να εξελίσσεται. Αυτή η ικανότητα για αλλαγή σημαίνει ότι με τα σωστά εργαλεία και τεχνικές, τα άτομα μπορούν να αναπτύξουν νέα πρότυπα συμπεριφοράς και σκέψης.

Μία αρχή του NLP που συνδέεται άμεσα με την αυτοεκτίμηση και τον αυτοσεβασμό είναι η ιδέα ότι “δεν υπάρχει αποτυχία, μόνο ροή πληροφορίας και ένας σταθμός για τον επαναπροσδιορισμό των ενεργειών“. Αυτή η έννοια βασίζεται στην παραδοχή ότι η φύση δεν αναγνωρίζει την “αποτυχία” με τον τρόπο που συνήθως την αντιλαμβανόμαστε. Αντίθετα, αυτό που συχνά χαρακτηρίζουμε ως αποτυχία είναι απλώς μια μορφή ανατροφοδότησης – μια πληροφορία που μας καθοδηγεί να προσαρμόσουμε τις ενέργειές μας.

Ας φανταστούμε το παράδειγμα ενός μωρού που μαθαίνει να περπατά. Το μωρό πέφτει, σηκώνεται και συνεχίζει να προσπαθεί με νέες στρατηγικές μέχρι να το καταφέρει. Το μωρό δεν γνωρίζει τι σημαίνει αποτυχία, γι’αυτό δεν εκλαμβάνει κάθε πέσιμο ως τέτοια. Απλώς μαθαίνει από την εμπειρία της κάθε στιγμής που πέφτει και προσαρμόζεται. Αυτό αντικατοπτρίζει μια νοοτροπία στο NLP που τονίζει την μάθηση και την εξέλιξη, αντί να χαρακτηρίζει μια εμπειρία ως αποτυχία.

Στον κόσμο των ενηλίκων, η αποτυχία συχνά θεωρείται ένα αρνητικό αποτέλεσμα – ένα αποτέλεσμα που έρχεται σε αντίθεση με τις προσδοκίες μας. Ωστόσο, το NLP μας προσκαλεί να δούμε την “αποτυχία” μέσα από έναν διαφορετικό φακό: ως πολύτιμη πληροφορία. Όταν αντιμετωπίζουμε αυτό που μπορεί να θεωρηθεί αποτυχία, μπορούμε να αναρωτηθούμε: Τι μπορώ να κερδίσω από αυτή την κατάσταση; Αντί να το δούμε ως πισωγύρισμα, ενθαρρυνόμαστε να το επαναδιατυπώσουμε ως μια ευκαιρία να επανεξετάσουμε τις ενέργειές μας, να μάθουμε από την ανατροφοδότηση και να προσαρμόσουμε την προσέγγισή μας για να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Αυτή η αρχή είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και του αυτοσεβασμού. Όταν αναδιαρθρώνεται η αποτυχία ως ανατροφοδότηση, είναι πιο πιθανό να διατηρήσουμε μια θετική εικόνα για τον εαυτό μας και να αποφύγουμε την υπερβολικά αρνητική αυτοκριτική. Βλέπουμε τους εαυτούς μας ως ανθεκτικούς μαθητές που μπορούν να προσαρμοστούν και να αναπτυχθούν, αντί ως ανθρώπους που είναι εγγενώς “αποτυχημένοι”. Αφαιρώντας τον φόβο της αποτυχίας, καλλιεργούμε μια πιο συμπονετική σχέση με τον εαυτό μας, ενισχύοντας την αυτοεκτίμηση μας.

Αυτή η νοοτροπία επίσης προάγει μια προσέγγιση ζωής που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη. Η συνεχής προσπάθεια και η επαναπροσαρμογή των συμπεριφορών και ενεργειών μας όταν και όπου χρειάζεται για την πραγμάτωση ενός σκοπού, προάγει έναν ισχυρό αίσθημα αυτοσεβασμού, καθώς τα άτομα μαθαίνουν να εμπιστεύονται την ικανότητά τους να ξεπερνούν τα εμπόδια και να προχωρούν προς τους στόχους τους.

Ο Ρόλος του Modeling

To modeling είναι μια θεμελιώδης διαδικασία στο σύστημα NLP που επικεντρώνεται στη μελέτη των διακριτά αποτελεσματικών ανθρώπινων συμπεριφορών και τρόπων σκέψης. Με λίγα λόγια, αφορά στην παρατήρηση, καταγραφή και ανάλυση των στρατηγικών (ή «συνταγών») που ακολουθούν τα άτομα όταν πετυχαίνουν ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Η διαδικασία αυτή βοηθά να κατανοήσουμε τις ακριβείς λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά και οδηγούν σε αποτελεσματικότητα, ώστε αυτές να μπορούν να κωδικοποιηθούν και να εφαρμοστούν από άλλους.

Κατά το modeling ενεργοποιούνται περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για την παρατήρηση, τη μάθηση και την μίμηση. Ο προμετωπιαίος φλοιός (που σχετίζεται με τη σκέψη, τον προγραμματισμό και τη λήψη αποφάσεων) και οι κατοπτρικοί νευρώνες (που ενεργοποιούνται όταν παρατηρούμε ή μιμούμαστε τη συμπεριφορά των άλλων) είναι κεντρικές περιοχές του εγκεφάλου στη διαδικασία αυτή. Άλλωστε αυτή είναι μία από τις δομές και τις λειτουργίες του εγκεφάλου με τις οποίες μαθαίνουμε από παιδιά παρατηρώντας και μιμούμενοι. Όταν παρατηρούμε τη συμπεριφορά κάποιου αποτελεσματικού ατόμου, οι κατοπτρικοί νευρώνες μας επιτρέπουν να το επεξεργαστούμε σαν να το κάνουμε ή βιώνουμε κι εμείς, σαν να είμαστε αυτοί οι άνθρωποι, που οδηγεί στο να «μιμηθούμε» ενέργειες και να δανειστούμε στοιχεία από αυτές τις συμπεριφορές.  Έτσι προετοιμάζουμε και δημιουργούμε υποδομή  «νευροκαλωδίωσης», στον εγκέφαλό μας για να δράσουμε με παρόμοιο τρόπο. Αυτή η διαδικασία ενισχύει την ικανότητά μας να αναπτύξουμε νέες στρατηγικές και να αναθεωρήσουμε το τι πιστεύουμε για τον εαυτό μας.

Το modeling μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσουμε την αυτοεκτίμηση μας, εντοπίζοντας και κατόπιν ανασχεδιάζοντας  και προσαρμόζοντας για να ανταποκρίνονται στις μοναδικές μας ανάγκες, τις στρατηγικές επιτυχίας που χρησιμοποιούν άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση και αυτοσεβασμό. Πως σκέφτονται αυτοί οι άνθρωποι; Ποιες είναι οι πεποιθήσεις τους που τους επιτρέπουν να διαχειρίζονται προκλήσεις και να αντιμετωπίζουν τις αποτυχίες χωρίς να χάνουν την πίστη στον εαυτό τους; Ποιες είναι οι συνήθειες και οι καθημερινές συμπεριφορές τους που ενδυναμώνουν την αντίληψη τους για την αξία τους;

Τεχνικές NLP για την Προώθηση του Αυτοσεβασμού και της Αυτοεκτίμησης

1. Time Line Therapy – Αναδιαμόρφωση της Προσωπικής μας Ιστορίας

Η Time Line Therapy (Θεραπεία Χρονογραμμής) είναι μια προηγμένη τεχνική NLP που επιτρέπει στα άτομα να επανεξετάσουν τα παρελθόντα γεγονότα και να τα αναδιαμορφώσουν με έναν τρόπο που ενδυναμώνει αντί να περιορίζει. Όταν βιώνουμε αρνητικά γεγονότα, ο εγκέφαλός μας συχνά αποθηκεύει αυτές τις αναμνήσεις με τρόπο που εδραιώνει αρνητικούς συναισθηματικούς συνειρμούς, ιδιαίτερα στην αμυγδαλή, το συναισθηματικό κέντρο του εγκεφάλου. Αυτές οι συναισθηματικές αναμνήσεις στη συνέχεια αποθηκεύονται στη μακρόχρονη μνήμη (long term memory) και μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό μας. Η Time Line Therapy βοηθά να αλλάξουμε το συναισθηματικό φορτίο αυτών των αναμνήσεων ώστε να αποθηκεύονται στον ιππόκαμπο (που επεξεργάζεται τις νέες αναμνήσεις) ως πιο «ουδέτερες» και υγιέστερα φορτισμένες, εστιάζοντας στη μάθηση και όχι στην τραυματική εμπειρία.

Ενα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία της τεχνικής είναι η αποσύνδεση η οποία περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο για να πάρουμε συναισθηματική απόσταση από το θέμα, να παρατηρήσουμε το εαυτό από μια ουδέτερη προοπτική, με στόχο να αναθεωρήσουμε το σκεπτικό. Ας υποθέσουμε ότι κάποιος νιώθει έναν συναίσθημα ενοχής επειδή δεν ικανοποίησε τις προσδοκίες της οικογένειάς του. Αυτή η ενοχή μπορεί να έχει τις ρίζες της σε παιδικές εμπειρίες και να εκδηλώνεται ως αμφιβολία για τον εαυτό του στην ενήλικη ζωή. Χρησιμοποιώντας το μηχανισμό της αποσύνδεσης στο Time Line μπορεί να αποκτήσει την απαραίτητη  συναισθηματική απόσταση, να μην ενεργοποιηθεί η αντίδραση της αμυγδαλής “πάλη ή φυγή”, και το άτομο να επανεξετάσει με λογική κρίση και να ανασυνθέσει ένα υγιές σκεπτικό γύρω από το θέμα.

2.  Κατανόηση και Ευθυγράμμιση με το Ασυνείδητο

Το ασυνείδητο είναι το μέρος του εγκεφάλου που λειτουργεί κάτω από το επίπεδο της συνειδητής αντίληψης. Ελέγχει τις αυτόματες λειτουργίες όπως τον καρδιακό χτύπο, την κίνηση των πνευμόνων, το κλείσιμο τον βλεφάρων, ή και συμπεριφορές, συνήθειες και βαθιά χαραγμένες πεποιθήσεις που συχνά επηρεάζουν την αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό μας. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση συχνά προκύπτει από υποσυνείδητο προγραμματισμό που μας επιβάλλει ότι, για παράδειγμα, δεν είμαστε άξιοι. Κατανοώντας πώς λειτουργεί το ασυνείδητο μυαλό, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τεχνικές NLP για να αλλάξουμε τις αρνητικές πεποιθήσεις που είναι αποθηκευμένες εκεί και να τις αντικαταστήσουμε με άλλες.

Το ασυνείδητο συνδέεται στενά με δομές όπως ο ερπετοειδής εγκέφαλος, το εγκεφαλικό στέλεχος, τα βασικά γάγγλια, μια περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία συνηθειών, καθώς και με τον προμετωπιαίο φλοιό, που είναι υπεύθυνος για την συνειδητή λήψη αποφάσεων αλλά φιλοξενεί και περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με πιο σύνθετες γνωστικές διαδικασίες, όπως η τριτοταγής αντίληψη και η σημασιολογική επεξεργασία. Αυτές οι διαδικασίες μπορούν να επηρεάζουν και ασυνείδητες διεργασίες, δημιουργώντας μια αλληλεπίδραση μεταξύ συνειδητής και ασυνείδητης σκέψης. Οι αρνητικές πεποιθήσεις αποθηκεύονται σε αυτές τις περιοχές και επηρεάζουν τις συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τη λήψη αποφάσεων χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Μέσω τεχνικών NLP, όπως η ύπνωση (Ericksonian Hypnosis μπορούμε να έχουμε πρόσβαση στο ασυνείδητο και να ανασύρουμε στοιχεία που υπάρχουν βαθιά μέσα μας, και να αναδιαμορφώσουμε αντιλήψεις, σκέψεις και συναισθήματα, με τρόπο που υποστηρίζουν την αυτοεκτίμηση, την αυτοπεποίθηση και τον σεβασμό προς τον εαυτό μας, μέσω της δημιουργίας και της ενίσχυσης νέων νευρωνικών διαδρομών.

3. Αποσυμφόρηση έντασης Αρνητικών Συναισθημάτων και Συναισθηματικού Βάρους

Το συναισθηματικό βάρος αναφέρεται στη συσσώρευση μη επεξεργασμένων συναισθημάτων, όπως η ντροπή, η ενοχή, ο φόβος και η αμφιβολία για τον εαυτό μας, τα οποία κουβαλάμε από παρελθοντικές εμπειρίες. Το NLP προσφέρει διάφορες τεχνικές, αποσύνδεσης (dissociative techniques), μεταξύ αυτών και τα submodalities για να βοηθήσουν τα άτομα να επεξεργάζονται και να αποδυναμώνουν την ένταση από συναισθηματικές καταστάσεις, οδηγώντας σε μια υγιέστερη αίσθηση εαυτού.

Η τεχνική των submodalities, αναφέρεται στη διαδικασία αλλαγής του τρόπου με τον οποίο αναπαριστούμε τις συναισθηματικές αναμνήσεις μας στον νου, όπως  για παράδειγμα το μέγεθος ή την οπτική γωνία με την οποία κρατάμε στο μυαλό μας την εικόνα της αναπαράστασης, πράγμα επιδρά στο συναίσθημα. Αυτή η τεχνική μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα για επιφανειακή αποσυμφόρηση, δηλαδή για να μειώσουμε προσωρινά την ένταση ενός συναισθήματος ή να πάρουμε μια “ανάσα” σε στιγμές που νιώθουμε ένταση αλλάζοντας  χαρακτηριστικά με τα οποία αναπαρίσταται μέσα μας.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι μερικές φορές, ακόμη και μικρές συναισθηματικές αντιδράσεις, μπορεί να έχουν κατακλυσμιαία επίδραση στη ζωή μας, αν δεν επεξεργαστούν σωστά. Οι μικρές καθημερινές εντάσεις, όπως μια αμφιβολία για τον εαυτό μας ή μια απογοήτευση, μπορούν να συσσωρευτούν και να προκαλέσουν μεγαλύτερα προβλήματα αν παραμεληθούν. Επομένως, η τεχνική των submodalities, αν και δεν συνίσταται για τα πολύ σοβαρά ζητήματα, είναι χρήσιμη και για την πρόληψη αυτών των συναισθηματικών “εκρήξεων” και για τη διαχείριση μικρών αλλά σημαντικών αντιδράσεων πριν εξελιχθούν σε μεγαλύτερα προβλήματα. Ωστόσο, εφόσον προκύπτουν βαθύτερα θέματα και συναισθηματικά ζητήματα το σύστημα NLP επιστρατεύει συγκεκριμένη διαδικασία διερεύνησης και στοχευμένες τεχνικές παρέμβασης «βαθίας δομής» (deep structure) από εξειδικευμένους επαγγελματίες

H ενίσχυση του αυτοσεβασμού και της αυτοεκτίμησης αποτελεί θεμελιώδη διαδικασία για την προσωπική ανάπτυξη και την ευημερία. Ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός (NLP) παρέχει πολύτιμα εργαλεία και τεχνικές που επιτρέπουν στα άτομα να αναδιαμορφώνουν τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις τους, ενισχύοντας την αυτοεικόνα τους. Τα πρόγραμματα NLP εστιάζουν, μεταξύ άλλων, και στην προσωπική ανάπτυξη και δίνουν εργαλεία στα χέρια των ανθρώπων για να αποδεσμευτούν από περιοριστικές αντιλήψεις και να αναπτύξουν νέες στρατηγικές σκέψης και συμπεριφοράς που προάγουν την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, κάθε άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο των συναισθημάτων του, να διαχειρίζεται καλύτερα τις προκλήσεις της ζωής και να οικοδομήσει μια ισχυρότερη αίσθηση αυτοσεβασμού.